در قرن هجدهم، ادبیات آلمانی در پرتو اندیشه روشنگری رشد و توسعه یافت و ثمرات دلنشین و آموزنده ای به بار آورد. در آغاز دوره ادبیات روشنگری، گوتشد تحت تأثیر افکار عقل گرایانه لایب نیتس و ولف قرار داشت. او به تأسی از آن دو فیلسوف، رشد خرد را برای اخلاقی و سعادتمند شدن انسان ضروری می دانست و لسینگ ادیب و فیلسوف، ادبیات را در خدمت اشاعه بردباری دینی و انتقاد اجتماعی قرار داد. برخی از ادبای دوره روشنگری به تألیف حکایات حیوانات پرداختند، زیرا آنها این حکایات را شیوه ای مناسب برای تربیت انسان و انتقادات اجتماعی تشخیص دادند. دوره روشنگری مساعدترین دوره برای خلق حکایات حیوانات است. در پایان این دوره ویلاند افکار اپیکور را سرلوحه فعالیت ادبی خویش ساخت. در پایان باید یادآوری کرد که هدف مشترک تمام ادبای دوره روشنگری، تربیت اخلاقی و اجتماعی انسان است.

0

از پایان دهه هفتاد قرن بیستم میلادی، ادبیات آلمان شاهد حضور فزاینده نویسندگان خارجی ‏تبار آلمانی ‏نویسی است که تجارب بینافرهنگی خود را پیرامون موضوعاتی محوری چون آوارگی، گسست، بیگانگی، بحران ‏های هویتی و تضادهای فرهنگی و اجتماعی بازنمایی می ‏کنند. جستار حاضر به چگونگی طرح تضادها و مشکلات فرهنگی، اجتماعی و هویتی در متون منتخب «ادبیات مهاجرت» (Migrationsliteratur) در دو دهه پایانی قرن بیستم می ‏پردازد و نشان می ‏‏دهد که تجربه ‏های بیگانگی، ناهمسانی و ناهمزمانی در این متون، بازتاب ‏های بسیار متنوعی داشته و دستخوش دگرگونی ‏های پرشتاب و چشمگیری بوده‏ است. ادبیاتی که در آغاز با سودای مبارزه علیه تبعیض و پیشداوری پا به ‏میدان گذاشته ‏بود، در مدت زمان کوتاهی موفق شده است با طرح سوژه ‏های نو و تنوع شکلی و زبانی از حاشیه گفتمان‏ های فرهنگی به عمق نفوذ کند و جایگاه ویژه خود را در ادبیات معاصر آلمان بیابد.

ادبیات آلمانی آراسته به آثاری است که متعلق به دوره های گوناگونند. دوره رمانتیک در آن میان دارای این ویژگی است که اندیشمندان، ادبا و هنرمندان آن توجه خود را نه به امور واقعی، بلکه به غایت بینهایت جهان معطوف داشته اند. زیرا منشأ و شالوده امور غایت نامتناهی جهان است که در عرصه طبیعت به صورت ایده های زیبا متجلی است. مطابق بینش رمانتیک هنرمندان با احساس خویش جلوه ایده ها در صحنه طبیعت را مشاهده می کنند و در آثارشان نمایان می سازند. اما موضوع مورد توجه آنها آنقدر عظیم است که هیچ هنرمندی نمی تواند آن را به تمامی مشاهده کند و در آثارش به نمایش گذارد. افزون بر آن غایت نامتناهی جهان به طور ذاتی در هیچ اثر ادبی نمی گنجد؛ بنابراین آثار ادبی به صورت قطعه ای ناتمام باقی می ماند. مقاله زیر شرح مختصر بینش و آثار اندیشمندان، ادبا و هنر مندان دوره رمانتیک است.

شناخت سرچشمه های فکری و بازتاب آن در ادبیات، همچنین کشف فصل مشترک اندیشه بشری از مهم ترین هدف های ادبیات تطبیقی است. برای نیل به این مقصود، تنها توجه به بعد موضوعی آثار کافی نیست، بلکه انواع ادبی و معیارهای هر یک از این انواع نیز اهمیت بسیاری دارد.هدف نگارنده مقاله حاضر آن است که سیر تحول غزل و چگونگی ورود آن به ادبیات آلمانی زبان را از دیدگاه ادبیات تطبیقی بررسی کند و در عین حال نشان دهد که دلایل علاقه مندی نویسندگان آلمانی زبان به این نوع ادبی چه بوده است.

در شرق شناسی آلمانی زبان دو سنت اصلی وجود دارد: رمانتیک و فیلولوژیک. سنت رمانتیک، شرق را به عنوان دیگری متمایز، غیرعقلانی و واجد کشف و شهود معرفی می کند که مبتنی بر معرفی و ترجمه آثار است؛ بر پژوهش های عمیق استوار نیست و بیشتر در گسترش ترجمه متون شرقی به زبان آلمانی موثر بوده است. سنت فیلولوژیک متمایزکننده شرق شناسی آلمان و متمرکز بر فهرست برداری، تصحیح نسخ خطی و تحقیق در متون است. در شرق شناسی آلمانی زبان، از قرن هجده تاکنون، غلبه با سنت فیلولوژیک است. حلقه واپسین شرق شناسان آلمانی، شامل هلموت ریتر، فریتس مایر و آنه ماری شیمل نمودی از تلفیق دو سنت و تکامل آن در سایه مفهوم «بافت» است. در آثار ایشان به عناصر بیرونی و شرایط شکل گیری متن به اندازه بافت درونی و مولفه های زبانی و بلاغی توجه می شود. مولفه کلیدی این جریان مفهوم «متن» است. در اینجا، روند پژوهش های ریتر و مایر بررسی و روش خاص آنها در مواجهه با متون عرفانی نشان داده شده است. ویژگی های اصلی آثار ایشان عبارت است از: دسته بندی متون و پیدا کردن متون مادر، پیدا کردن شبکه متون (براساس تکوین نسخه های خطی) و تصحیح متون اصلی براساس معتبرترین نسخه ها، ترجمه متون به آلمانی، اولویت دادن به نثر، ماخذشناسی و بافت سازی. روش حلقه طلایی شرق شناسی آلمانی زبان می تواند در فهم متن، شبکه سازی و ژانرشناسی عرفان فارسی زبان موثر باشد. این شرق شناسان عرفان و تصوف را جریانی برآمده از متن اسلام می دانند و آن را به عنوان پدید ه ای تاریخی، فرهنگی و متن بنیاد می شناسند نه جریانی رمانتیک یا روشنگرانه.

نماد رنگ در توصیف صحنه ها و احساسات در داستان های کوتاه "وولفگانگ بورشِرت"وولفگانگ بورشِرت از نامدارترین نویسنده های دوره "ادبیات پس از جنگ" آلمان در آثار خود در کنار ساختارهای زبانی و سَبکی، از آرایه های ادبی و نمادهای متعدد از جمله رنگ ها استفاده می کرد. بورشِرت به شکلی استادانه در داستان های کوتاه خود رنگ ها را برای توصیف طبیعت، صحنه های جنگ، بیان احساس ها و وضعیت روحی و روانی شخصیت ها بکار می برد. در نمونههای تحلیل شده از سه داستان که رنگ ها در آن ها نقشی کلیدی و بسیار شاخص دارند، در کنار ویژگی های عمومی، با توجه به جنبه های نمادین آن ها در ادبیات آلمانی نیز بررسی شده اند. نتیجه این بررسی نشاندهنده دقت و ظرافت بورشِرت در کاربرد استفاده و توصیف رنگ ها متناسب با محتوای متن و تاثیر آن بر خواننده است، که حس شخصیت ها و فضای داستان را با تحلیل ویژگی های رنگ ها از دیدگاه نمادشناسی به خوبی دریافت می کند.کلیدواژه ها: بورشِرت – ادبیات پس از جنگ آلمان – داستان کوتاه – نماد رنگ ها

ایده ی«ادبیات جهانی» یکی از مهم ترین ارکان زندگی فکری و ادبی گوته بوده است، و شکل گیری و تکوین آن نشان از عمق ارادت گوته به ادبیات بیگانهو اذعان او به ظرفیت های موجود در ادبیات دیگر کشورها دارد. این ایده، افزون بر چشم انداز فرهنگی و ادبی، ابعاد سیاسی و اجتماعی دارد، و جهان وطنی بودن آن، سبب شده است که در تقابل با بینش های افراطی ملی گرایانه باشد. امروزه با اوج گیری دیدگاه ها و جنبش های ناسیونالیستی در بسیاری از کشورهای دنیا، ایده ی ادبیات جهانی دوباره اهمیت یافته است. در پژوهش حاضر، دیدگاه گوته با باورهای ملی گرایانه مقایسه شده است. نتیجه آنکه گوتهبر «گشودن دروازه های ادبیات ملی به روی ادبیات دیگر ملت های دنیا، لزوم تأثیرپذیری متقابل فرهنگ و ادب ملل از یکدیگر، و دعوت از متفکران و ادبای جهان به شرکت در تبادلات فکری و فرهنگی» تأکید کرده، وبدین ترتیب ماهیتی فراجغرافیایی، فراملی، فراقومی و فراناسیونالیستی به ایده ی خود داده است. متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.